است و حرارتش بيشتر مىباشد اگر اين ماده رقيق و سبك باشد و در بدن پراكنده گردد در ظاهر بدن سبب يرقان مىشود و اگر به داخل برود سبب تب دو روز در ميان مىباشد و اگر غليظ باشد و بيك عضو بچسبد سرطان است و اگر در همه بدن پخش شود جذام را بوجود مىآورد و به همين دليل آن را سرطان عمومى هم نام نهاده‌اند گاه ماده در روى پوست پراكنده مىشود و قوبا را توليد مىكند و از همين جهت گفته‌اند كه قوبا مقدمه جذام است گاه به داخل بدن مىرود و مرى را مجروح مىكند و اين از بيمارى دستگاه گوارش است و سبب ملحى شدن و فساد غذا مىگردد جذام اگر پابرجا شد بهبود نمىيابد اما در آغاز كار علاج‌پذير است نشانيهاى پيدا شدن آن عبارتند از : قرمزى و تيرگى چشم ، گرفتگى صدا ، قرمزى بدن و پيشاب و سپس سياه شدن آن و نيز عرق زياد رنگينى كه بعدا بدبو مىشود بدبوئى نفس ، بهم كشيده شدن چهره و بينى ، چركين شدن بدن ، كجى دست و پا و افتادن آنها ، چرك كردن بدن . اگر بيمارى قرحه‌اى باشد و كسى كه احساس ورمى در طحال خود مىكند شايسته است كه به زودى بدرمان آن بپردازد چه ممكن است به جذام بيانجامد خلاصه اين بيمارى دير درمان مىپذيرد و گاه پس از ظهور اولين علامات تا هفت سال به طول مىانجامد . براى آن درمانهاى متعددى گفته‌اند كه اينك ما حكيمانه‌ترين آنها را ذكر مىكنيم و مىگوئيم اگر بيمارى پابرجا نشده باشد بايد بفصد اكحل اقدام كنند و غذاى بيمار شورباى جوجه ، نان سفيد كوفته ، گوشت ميش جوان ، روغن بادام ، شكر ، شير ميش ، مويز و پسته است از داروها فوطاس الشك و معجون الشك براى آن مفيد است داروى ديگر اين است كه چهل گرم برگ حنا را در هشتصد سانتيمتر مكعب آب مىخيسانند و مىپزند تا يك پنجم باقى بماند و چهل گرم